Meðalmanneskjan andar að sér um 11 þúsund lítrum af lofti á dag og því gríðarlega mikilvægt að tryggja góð loftgæði, að við séum að anda að okkur góðu lofti í þeim 25 þúsund andardráttum sem við drögum að jafnaði inn yfir daginn.
Til að bæta loftgæði, þarf að fara að rót vandans sem er kapítalisminn og hvernig auðvaldið hefur fengið að éta upp náttúruna sér til hagnaðar. Beita þarf aðgerðum líkt og sköttum og reglum gagnvart fyrirtækjum sem menga mest. Lífsgæði almennings eiga að vera leiðarljósið í öllum loftslagsaðgerðum en ekki hagnaðarkrafa fyrirtækjaeigenda.
Til að bæta þau lífsgæði og skoða hvað borgin getur gert núna, þá þarf að tryggja góðar umhverfisvænar samgöngur. Nauðsynlegt er að efla almenningssamgöngur. Þær þurfa að vera það góðar og áreiðanlegar, þannig að hægt sé að leggja bílnum og treysta því að strætó muni skila þér alla leið.
Núverandi staða er sú að strætó er óáreiðanlegur, ferðir eru ekki nógu tíðar og ferðatími langur. Samt eru strætóleiðir ekki að þekja svæðin nægilega vel, þannig að oft þarf að ganga talsverða vegalengd til að komast á leiðarenda. Ofan á það er búið svo illa að farþegum sem reiða sig á strætó dag eftir dag, um helgar, snemma á morgnanna og seint á kvöldin þar sem það er ekki einu sinni hægt að hafa samgöngumiðstöðvar opnar yfir þann tíma sem strætó gengur.
Samkvæmt auglýstum opnunartíma Mjóddarinnar, þá lokar alltaf klukkan 18 á kvöldin og opnunartíminn er misjafn eftir vikudögum. Mjóddin opnar 7 á virkum dögum, 10 á laugardögum en ekki fyrr en 12: 30 á sunnudögum. Stundum er opið fram yfir lokunartíma en ekki öll eru meðvituð um það og þessi opnunartími er ekki beint að segja: Kæru strætófarþegar, verið þið velkomin að bíða hér inni í hitanum og fá ykkur sæti á meðan beðið er eftir vagni.
Svo er það Hlemmurinn sem mörg upplifa að sé ekki fyrir sig, að Hlemmurinn sé ekki fyrir þau sem bíða eftir vagni, heldur fyrir greiðandi viðskiptavini sem snæða á máltíðum í mathöllinni og sötra þar hvítvín. Eins og með Mjóddina þá er Hlemmur ekki búinn að opna þegar fyrstu vagnar fara þar um.
Vilji stjórnvalda, eða frekar viljaleysi til að skapa góða umgjörð utan um almenningssamgöngur ræður miklu í því hvort fólk sé til í að nota strætó eða ekki.
Almenningssamgöngur grotna niður þegar ekki er litið til reynslu þeirra sem treysta algjörlega á strætó og til þeirra sem starfa sem vagnstjórar. Þegar ekki er ekki verið að bæta strætó út frá vilja og væntingum þeirra sem reiða sig á strætó og keyra strætó, þá er í raun verið að ýta fólki frá þeim möguleika. Og þegar við erum að ýta fólki frá því að nota almenningssamgöngur þá hefur það neikvæð áhrif á bílaumferð og mengun sem hlýst af því.
Það sem helst stendur í vegi fyrir því að fólk noti strætó er að leiðakerfið hentar illa, t. d. tímasetningar sem henta illa og að ferðatími er of langur og þá er einnig stór hluti sem telur sig ekki þurfa á strætó að halda. Þetta kemur fram í nýlegri könnun Prósent fyrir strætó í maí 2022. Sjá hér.
Viðhorf síðasta meirihluta borgarstjórnar og þess sem er núna við völd, er sá að í framtíðinni komi borgarlína sem muni leysa samgönguvandann og því óþarfi að bregðast við stöðunni í dag. Með þessari nálgun, þá er ekkert að gert til að laga stöðuna núna. Til þess þarf að hlusta á það sem strætófarþegar eru að kalla eftir og nota það til að bæta strætó og þar með auka líkurnar á því að fleiri sjái sér fært að treysta á strætó í stað bílsins.
Strætófarþegar kalla eftir fleiri ferðum, að vagnarnir byrji að ganga fyrr, á virkum dögum og um helgar. Rútína okkar er svo misjöfn, sum byrja að vinna snemma og önnur klára seint, þá er mikilvægt að hafa almenningssamgöngur í boði út frá mismunandi vakta- og vinnutíma fólks. Þá hefur líka verið kallað eftir tíðari ferðum, ekki bara yfir daginn, heldur líka á kvöldin og um helgar. Þá þarf einnig að bæta aðstöðuna, hafa góð biðskýli og aðlaðandi samgöngumiðstöðvar.
Eitt af fyrstu skrefunum í því að bæta loftgæðin og tryggja heilnæmt umhverfi, hlýtur að vera að draga úr mengun, með því að bæta vistvænar almenningssamgöngur og gera þær svo góðar þannig að sem fæstir telji þörf á því að vera á bíl. Við þurfum að gera almenningssamgöngur virkilega aðlaðandi. Við getum ekki lagt ofurtrú á það að einn daginn muni fleiri nota almenningssamgöngur ef við erum ekki að bæta þær út frá reynslu þeirra sem best þekkja til.
Annað sem snýr beint að borginni og varðar heilnæm loftgæði er aðstaða og skattlagning á mengandi starfsemi eins og skemmtiferðaskip og svo þarf einnig að tryggja aðgengi að góðum grænum svæðum í nærumhverfi okkar allra. Slíkt er ekki bara mikilvægt fyrir félagslegu hliðina, heldur virkar einnig sem stuðpúði gagnvart slæmum loftgæðum. Það er ekki nóg að grænu svæðin séu til staðar heldur þurfa þau að vera aðlaðandi, vel skipulögð og vel hirt þannig að fólki líði vel þar.
Til að draga þetta saman, þá þarf að stórefla almenningssamgöngur, beita öllum aðgerðum sem hægt er gagnvart mengandi starfsemi í okkar nærumhverfi og efla aðgengi að góðum og vönduðum grænum svæðum.
