Í borgarstjórn í dag fer fram síðari umræða um ársreikning.
Ársreikningur sýnir okkur mynd af stöðu síðasta árs og ráðstöfun fjármagns. Mikil umræða hefur átt sér stað víða um að launakostnaður sveitarfélaga sé of hár, að það þurfi að lækka hlutfallið hans ef tekjum borgarinnar. Ég get alls ekki samþykkt þau viðhorf að launaþróun og kjarasamningar ógni sjálfbærni sveitarfélaga, þó að vissulega megi skoða hálaunastörf og hvort þau eigi rétt á sér.
Yfirfullar ruslatunnur, lokaðar leik- og grunnskólabyggingar og tómar sundlaugar er það sem myndi blasa við okkur ef ekki væri fyrir allt starfsfólkið sem heldur borginni gangandi. Varla væri hægt að búa hér ef að starfsfólkið væri ekki til staðar. Í þessu samhengi er þó mikilvægt að ræða launaþróun hæstu tekna og bilið á milli hæstu og lægstu launa, því það skiptir máli hér.
Mikilvæg störf hafa ekki verið metin að verðleikum á meðan að önnur störf skila sér í gríðarlega háum launum. Borgin er með ýmis svið sem sjá um að sinna ákveðinni þjónustu en borgin er líka með fyrirtæki og félög í sinni eigu sem að veita okkur ýmsa þjónustu. Eitt þeirra er Orkuveita Reykjavíkur sem hefur það megin hlutverk að reka raf-, hita , vatns- og fráveitu.
Heildarlaun forstjóra Orkuveitunnar árið 2022 voru 2 milljónir, 872 þúsund og 669 krónur á mánuði, auk bifreiðahlunninda. Á síðasta ári var ákveðið að hækka laun forstjórans um 5,5% frá 1. janúar. Skiljanlega olli þetta óánægju og umræðu í samfélaginu, þar sem forstjórinn hefði nýlega fengið eingreiðslu upp á þrjár milljónir. Orkuveitan sá ástæðu til að bregðast við og fjalla um ofurlaun forstjórans og vildi árétta að eingreiðslan hafi komið til í kjölfar þess að launin hefðu ekki hækkað í tvö ár og taldi sérstaka ástæðu til að fjalla um það að launin hans hefðu lækkað árið 2019.
Eftir stendur sú staðreynd að laun forstjóra í félagi í okkar eigu, voru 2 milljónir, 872 þúsund og 669 krónur á mánuði auk bifreiðahlunninda. Um þetta er fjallað í frétt sem birtist á vefsíðu Orkuveitunnar þann 8. mars 2022, á alþjóðlegum baráttudegi kvenna.
Vinnandi fólk á erfiðara með að ná endum saman og fjárhagsstaða einstæðra foreldra er verst meðal vinnandi fólks. Líkt og kemur fram í niðurstöðu Vörðu, rannsóknarstofnun vinnumarkaðarins sem var gefin út í janúar 2022, þá áttu um það bil sex af hverjum tíu í hópi einstæðra foreldra á vinnumarkaði mjög erfitt, erfitt eða nokkuð erfitt með að ná endum saman. Þá gátu tæplega sjö af hverjum tíu einstæðum mæðrum ekki mætt óvæntum útjöldum upp á 80.000 krónur og ríflega fimm af hverjum tíu einstæðum feðrum. Tæplega þrjár af hverjum tíu einstæðum mæðrum gátu ekki keypt nauðsynlegan fatnað fyrir börnin sín vegna fjárskorts.
Í samfélagi þar sem á að ríkja jöfnuður gengur ekki að forstjóri félags í okkar eigu, hafi fengið greidd laun sem voru næstum áttföld lágmarkslaun. Það er ekki besta ráðstöfun þess fjármagns sem er til staðar.
Á meðan að fátækt fólk getur svo ekki greitt reikninga frá borginni, eru innheimtufyrirtæki send á þau.
Innheimtuárangur er heiti eins kaflans í greinargerð sem fylgir með ársreikningi, það er að segja hversu vel það hefur gengið að innheimta reikninga. Ég trúi því að almennt vilji fólk greiða sína reikninga en við erum ekki öll í aðstöðu til þess og þegar ekki er til peningur fyrir reikningum, eru þeir sendir til innheimtufyrirtækis, sem hækkar reikningana með dráttarvöxtum og gjöldum sem gerir vandann einn stærri.
8.790 kröfur voru í milliinnheimtu við lok síðasta árs og 755 mál í löginnheimtu. Þegar litið er til innheimtuárangurs má sjá að hlutfallið er almennt mjög hátt, það er að segja fólk er almennt að greiða reikningana sína. Við vitum þó að það er hópur í samfélaginu sem getur það alls ekki og þá fer Reykjavíkurborg á eftir þeim með harkarlegum aðferðum innheimtufyrirtækja sem síðan græða á vanda þeirra sem eru í skuld.
3.627 reikningar vegna þjónustu við börn voru send til innheimtufyrirtækja á tímabilinu janúar til maí 2022; 2.152 reikningar vegna skólamáltíða, 788 reikningar vegna leikskólagjalda og 687 reikningar vegna frístundastarfs. Hér er einungis um að ræða fyrstu mánuði ársins 2022, þar sem heildartölur eru ekki aðgengilegar.
Svo ég haldi áfram umfjöllun um innheimtuaðgerðir borgarinnar, þá erum við með Félagsbústaði sem eiga að veita þeim sem þurfa á að halda, húsnæði á viðráðanlegu verði. Ef leiga hefur ekki verið greidd, þá sendir Motus út innheimtuviðvörun 14 dögum eftir eindaga og krafan fer í milliinnheimtu 15 dögum eftir að innheimtuviðvörun er send út. Það þýðir að krafan er komin í milliinnheimtu 36 dögum eftir gjalddaga ef leiga hefur ekki verið greidd.
Á árinu 2022 fóru um 5% af útgefnum kröfum Félagsbústaða, eða 1828 mál, í innheimtuferli hjá Motus. Um 500 greiðendur voru að baki málanna. Hér er vert að taka fram að leiga hjá Félagsbústöðum á að vera hugsuð sem skjól fyrir þau sem hafa lágar tekjur. Stór hluti leigjenda hjá Félagsbústöðum eru öryrkjar og á meðan að leiga hækkar mánaðarlega í takt við hækku á vísitölu neysluverðs, þá hækka tekjur þeirra ekki í takt. Því er um gríðarlega erfiðan bita fyrir leigjendur að ráða í hverjum einasta mánuði.
Innheimtuárangur er hugtak sem er sett fram í umfjöllun með ársreikningi. Hvernig mælum við árangur? Er það fólgið í því hversu hart er gengið að fólki við að innheimta gjöld? Er árangurinn fenginn með því að leggja auka gjöld á fátækt fólk fyrir að geta ekki greitt reikningana sína. Er árangurinn mældur í því hversu harkalegar aðgerðirnar þurfi að vera í því að hræða fólk til að greiða? Er löginnheimta besta leiðin til þess að nálgast borgarbúa sem geta ekki greitt reikninga sína? Svarið mitt við því er auðviðtað; Nei. þetta er ekki rétta leiðin.
Borgaryfirvöld segjast hafa það að markmiði að skilja engann eftir en listi þeirra óafskiptu lengist og lengist. Við árslok 2021 voru 531 að bíða eftir félagslegu leiguhúsnæði en voru 872 í árslok 2022. Viðhorfið hjá borgaryfirvöldum er að eðlilegt sé að hafa biðlista þar sem manneskjur bíði til lengdar eftir viðeigandi húsnæði. Svo er einnig til staður biðlisti eftir milliflutningi sem samanstendur af þeim sem bíða eftir að komast í húsnæði sem hentar betur þeirra þörfum.
Borgin er í halla en er ekki einu sinni að ná að mæta grunnþörfum borgarbúa. Verulegrar endurskoðunar er þörf til að tryggja að borgin sé að sinna öllum sínum skyldum. Sósíalistar leggja áherslu á mikilvægi þess að tekjustofnar séu efldir og að gjöldum sé létt af þeim sem síst geta borið þungar byrðar. Á sama tíma þarf ráðstöfun fjármagns að fara fram með réttlætum hætti og taka mið af ólíkri stöðu borgarbúa.
