Erum að ræða fjárhag Reykjavíkurborgar í borgarstjórn að beiðni Sjálfstæðisflokksins. Eins og sósíalistar sjá heildarsamhengið, þá er nauðsynlegt að skattleggja fjármagnseigendur eins og annað fólk. Þeir komast upp með að búa í sínu sveitarfélagi og greiða ekkert útsvar af sínum fjármagnstekjum, því eins og við vitum þá er útsvar lagt á launatekjur, tekjur öryrkja, tekjur þeirra sem minnsta fjármagnið hafa og treysta á fjárhagsaðstoð, en ekkert á ríkasta fólkið og það óréttlæti þarf að leiðrétta.
Frysting launa borgarfulltrúa
Við þetta má bæta að Sósíalistar lögðu til hagræðingar í fjárhagsáætlun síðasta ár sem flestir flokkar borgarstjórnarinnar felldu. Hún sneri að því að frysta laun borgarfulltrúa. Það þótti ekki tæk tillaga samkvæmt meirihlutanum. Þegar kemur að því að hagræða í efsta lagi stigveldsins, má ekki ræða það. Það er algjörlega tekið fyrir það. Hins vegar predika sömu flokkar borgarstjórnar um að við verðum nú að taka sársaukafullar aðgerðir, sem bitna auðvitað á engan hátt á lífsafkomu borgarfulltrúa. Aftengingin er algjör. Að setja sig í spor annarra reynist mörgum í borgarstjórn ofviða.
Úreltar kenningar
Í umræðunni um fjárhag Reykjavíkur tala nánast allir flokkar um eina lausn: “Hagræða”. Það er talað um að það að reka sveitarfélag sé eins og að sjá um heimili eða hvert annað fyrirtæki. Ef að sveitarfélagið sé í mínus liggi það í augum uppi að eina lausnin sé að skera niður. Stundum er jafnvel lagt til að dregið sé úr tekjuöflun til þess að “örva” hagkerfið eins og talað er um í trúarsetningum hægri hagfræðinga.
Dæmi um þetta var þegar fasteignaskattar voru lækkaðir í miðjum covid faraldri, þegar tekjur Reykjavíkur lækkuðu verulega. Þetta kostaði borgarjóð 450 milljónir króna á verðlagi ársins 2021. Næstum því hálfur milljarður. Við vitum að þetta eru úreltar kenningar, hafa ekki verið að virka og ýta undir vítahring sveltistefnu.
Niðurskurðir og vítahringir
Í umræðum talaði hægra fólk um það hversu flott það væri að sveitarfélagið Árborg ætlaði í harðan niðurskurð til að tryggja ábyrga hagstjórn. Þar er talað um að vegna hallareksturs þurfi að fara í auknar útvistanir, sölu eigna og niðurskurðar í þjónustu. Þegar því verði aflokið muni hagur sveitarfélagsins blómstra og komast á réttan kjöl. Hins vegar er það svo að afleiðingar slíkra aðgerða munu hafa hrikalegar félagslegar afleiðingar, með enn meiri kostnaði fyrir sveitarfélagið.
Með því að skera niður hefst spírall niður á við sem síðar meir mun krefjast enn meiri niðurskurðar. Það er lógísk afleiðing þess þegar sveitarfélag hættir að fjárfesta í grunninnviðum og íbúum sveitarfélagsins. Segjum sem svo að þrifum verði útvistað í grunnskólunum. Hverjar verða afleiðingarnar? Einkafyrirtæki mun taka yfir þrifin á það sem kallað er “hagkvæmari” háttur.
Hvernig næst sú hagkvæmni? Jú, hún fæst með því að keyra niður launakjör starfsfólks sem sinnir þrifum. Afleiðingar þess eru minna fé milli handanna og minna bolmagn þeirra til að greiða fyrir leigu, mat og aðra þjónustu. Hvað gerist þá? Jú, sveitarfélagið þarf að útvíkka þjónustustigið til þess að grípa fólkið sem er sent út á gaddinn vegna blóðugra niðurskurðaraðgerða.
Sýning og sýndarleikur
Þegar til lengri tíma er litið má sjá að þetta er engin hagræðing, heldur aukinn kostnaður. En það skiptir ekki öllu máli hjá þeim sem aðhyllast sveltistefnu í fjárútlátum hins opinbera. Þar skiptir mestu málu að stórfyrirtæki komist á náðir sveitarfélaga, útvegi þeim þjónustu og mest fjármagn íbúa renni þ.a.l. í vasa fjármagnseigenda, sem reka fyrirtækin OG NOTA BENE greiða ekkert útsvar til sveitarfélaga.
Með öðrum orðum, markmiðið er að sjóðir almennings fari úr því að reka milliliðalausa þjónustu í það að koma fyrir millilið, í nafni “hagræðingar”, en ástæðan er fyrst og fremst sú að óseðjandi fjármagnsöflum þyrstir í sjóði sveitarfélaga og hins opinbera. Þess vegna er farið með þá möntru að þetta snúist einfaldlega um ábyrga hagstjórn.
Ef þetta væru virkilega prinsipp um ábyrga hagstjórn, hefðu sömu flokkar og tala hvað hæst um að fara verði vel með opinbert fé, haft eitthvað að segja um það hvernig farið var með fjármagn í COVID faraldrinum. Sömu flokkar og sitja nú í ríkisstjórn dældu þá fjármagni til stórfyrirtækja án neinna skilyrða. Meira að segja var gengið svo langt að veita fyrirtækjum skattfé til að reka verkafólk, REKA VERKAFÓLK! Þetta er auðvitað ákveðin sýning og sýndarleikur sem farið er í hérna inni í þessari umræðu.
Útsvar á fjármagnstekjur!
Ef áhugi er á að bæta fjárhag sveitarfélaga og auka velferð, er mikilvægt að fjármagnseigendur greiði útsvar af tekjum sínum, eins og allir aðrir gera í Reykjavík. Með því myndi Reykjavík fá til sín tekjur á réttátan hátt til þess að standa undir velferð sem okkur ber skylda til að byggja. Við þurfum að tala um tekjuöflun og réttláta skattheimtu. Það þarf að fjárfesta í íbúum, innviðum og þjónustu hér, ekki skera niður eða fara í aðgerðir í anda nýfrjálshyggjunnar, sem hafa margsýnt sig að eru ekki að virka.
