48 ár frá því að Geirfinnur hvarf

Í kvöld eftir klukkan tíu verða 48 ár liðin frá því að Geirfinnur Einarsson hvarf frá heimili sínu í Keflavík. Talið var að hann hafi haldið til fundar við ókunnugan mann í Hafnarbúðinni í Keflavík og ekkert hefur spurst til hans síðar.

Soffía Sigurðardóttir, mikil áhugamanneskja um þetta hvarf, lýsti þessu svo í grein fyrir tveimur árum, sem hún kallaði Rannsóknin sem hvarf í Keflavík: „Vitað er með góðri vissu að vinur Geir­finns, sem hafði verið í heim­sókn, skutl­aði honum að Hafn­ar­búð­inni um kl. 22 um kvöldið og að hann kom þangað inn og keypti sígar­ettu­pakka og fór. Kona hans sagði hann hafa komið heim aft­ur, fengið sím­tal og farið rétt strax út aftur og í það skiptið á bíl þeirra. Dag­inn eftir fara kona hans, vinir og vinnu­fé­lagar að grennsl­ast fyrir um hann, spurðu m.a. lög­reglu hvort þeir vissu eitt­hvað um hann og vinir hans fundu bíl­inn skammt frá Hafn­ar­búð­inni. Á fimmtu­dags­morgn­inum hóf lög­reglan form­lega leit og lýsti eftir Geir­finni í útvarpi og með mynd af honum í blöðum og sjón­varpi. Fjöl­mennir leit­ar­flokkar frá björg­un­ar­sveitum leit­uðu víða næstu daga, á landi og með ströndum og köf­uðu í höfn­inni og þyrla Gæsl­unnar leit­aði úr lofti.

Lög­reglan ræddi við nokkra ein­stak­linga og tók form­lega skýrslu af sumum þeirra. Fljót­lega barst grunur lög­reglu að því að hvarf Geir­finns mætti rekja til ókunn­ugs manns sem kom inn í Hafn­ar­búð­ina og fékk að hringja þaðan á svip­uðum tíma og kona Geir­finns segir að hann hafi fengið sím­tal sem varð til þess að hann fór út aft­ur. Reyndi lög­regla að láta gera eft­ir­mynd af þessum manni, en erf­ið­lega gekk að ná fram mynd sem vitni sam­mælt­ust um eða felldu sig við. Þessi mynda­gerð end­aði með leir­styttu af manns­höfði, sem eftir það gekk undir nafn­inu Leir­finn­ur,“ skrifar Soffía.

Það sem á eftir fylgdi var ein af mestu ráðgátum Íslandssögunnar; hvernig rannsóknin á þessu máli gat vafið svo upp á sig að fjöldi manna var hnepptur í gæsluvarðhald og hópur fólk dæmdur fyrir aðild að morðum á Geirfinni og Guðmundi Einarssyni, ungum manni sem hafði horfið í Hafnarfirði 26. janúar þetta sama ár fyrir tæpri hálfri öld.

Við ræddum við Soffíu og fleira áhugafólk um Geirfinns- og Guðmundarmál við Rauða borðið og reyndum að ná utan um þessa sögu. Hvað var það sem dreif rannsóknina áfram, hvernig sögurnar kviknuðu sem síðar urðu að atburðarás sem sett var í ákæru og hvers vegna þetta mál gekk svo langt, varð að margföldu dómsmorði.

Í tilefni dagsins eru hér þessi viðtöl. Í þeim er mikil þekking á þessu máli og djúp greining. Því miður er það svo að fræðasamfélagið hefur brugðist í þessu máli. Þrátt fyrir mikilvægi þessa máls og hversu sérstakt það er og áhugavert, eru ekki til neinar rannsóknir á því. Ekki í afbrotafræði, ekki í lögfræði, ekki í sagnfræði, ekki í félags- eða stjórnmálafræði, ekki í fjölmiðlafræði né öðrum fræðigreinum sem gætu fjallað um þetta. Það mætti meira að segja rannsaka málið í guðfræði, því þáttur fangelsispresta í málinu var merkur og mikilvægur, gæti varpað ljós á mikilvægi sálgæslu. En það er varla til BA-ritgerð, hvað þá meistararitgerð og engir prófessorar hafa staðið fyrir rannsókn á þessu máli.

Og þrátt fyrir endurupptökuna, undirbúning hennar og síðan dóminn þar sem málinu var vísað frá hefur hið opinbera ekki gert þetta mál upp, svo hægt sé að skilja út á hvað það gekk. Dómarafélagið hefur heldur ekki tekið á því, ekki félög lögreglunnar, lögfræðinga, blaðamanna.

Þau sem hafa haldið málin opnu og eru enn að rannsaka það, skrifa um það og byggja upp frekari þekkingu er fólk sem kalla mætti alþýðufræðinga. Og kannski er það eini farvegurinn sem getur haldið utan um þetta mál sem afhjúpaði algjörlega öll grunnkerfi samfélagsins sem vanhæf, heimsk og grimm.

Hér er yfirlit yfir hluta af starfi alþýðufræðinganna. Haldið verður áfram að rekja fleiri þætti við Rauða borðið á næstu mánuðum.

Fyrst var rætt við Soffíu Sigurðardóttur:

Síðan við Hjálmtý Heiðdal:

Þá við Tryggva Hübner:

Einnig var rætt við Jón Daníelsson:

Og Tryggva Rúnar Brynjarsson:

Og loks við Snorra Pál Jónsson Úlfhildarson:

Myndin er af frétt Vísis fjórum dögum eftir hvarf Gerifinns.

Samstöðin er umræðu- og fréttavettvangur sem studdur er af almenningi í gegnum Alþýðufélagið. Ef þér líkar efni Samstöðvarinnar getur þú eflt hana með því að gerast einskonar áskrifandi sem félagi í Alþýðufélaginu. Skrá mig arrow_forward

Rauða borðið
í beinni
Rauða borðið, 24. maí